Obowiązek zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa

Obowiązek zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa

Kto powiadamia o przestępstwie?

Zdecydowana większość przestępstw stypizowanych w Kodeksie Karnym to przestępstwa ścigane z urzędu. Ściganie z urzędu oznacza, że prokurator lub Policja mają obowiązek wszcząć postępowanie gdy tylko dowiedzą się o możliwości popełnienia przestępstwa. Tylko skąd oni biorą wiedzę na temat popełnionych przestępstw?

Odpowiedź jest prosta. Z każdego możliwego źródła.

Takim źródłem mogą być np.: media, które nagłaśniają różne nadużycia lub patologiczne sytuacje. Prokuratura i Policja badają wtedy, czy informacje w mediach są prawdziwe i czy uzasadniają wszczęcie postępowania karnego.

Ponadto, Policja i Prokuratura same prowadzą czynności mogące naprowadzić je na trop przestępstwa – tzw. czynności operacyjno-rozpoznawcze, dla przykładu:

Policja zatrzymuje agresywnie zachowującego się mężczyznę, który w trakcie zatrzymania atakuje jednego z policjantów. Na komisariacie zatrzymanemu pobrane zostały odciski palców. W policyjnej bazie danych okazało się, że odciski te są identyczne z tymi, pobranymi przy okazji włamania do domu jednorodzinnego w sprawie, w której sprawcy nie wykryto. Wobec tego wszczęto także postępowanie w sprawie kradzieży z włamaniem.

Ważnym źródłem pozyskiwania informacji o popełnionych przestępstwach są informacje uzyskane od zwykłych ludzi. Prokuratura lub Policja powinna wnikliwie zbadać ich zawiadomienia, a jeśli te okażą się uprawdopodobnione zostanie wszczęte postępowanie karne. Oczywiście nie każda informacja okaże się ważna i nie każda zainicjuje ściganie – czasami do wszczęcia postępowania karnego potrzebny jest jeszcze wniosek pokrzywdzonego o ściganie sprawcy. Zdarza się też, że zawiadomienie dotyczy przestępstw prywatnoskargowych, którymi – co do zasady – organy ściągania się nie zajmują. Wtedy pokrzywdzony sam powinien wnieść skargę do sądu i popierać oskarżenie.

Czy masz obowiązek złożenia zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa, jeśli posiadasz o tym istotne informacje?

Owszem masz. Co do zasady będzie to jednak jedynie obowiązek społeczny, za którego niedopełnienie nie grozi Ci żadna kara. Pamiętaj jednak, że przekazując tego typu informacje przyczyniasz się do wykrycia i ukarania sprawców, a tym samym do zwiększenia bezpieczeństwa w swojej okolicy.

O Twoim obowiązku mówi art. 304 § 1 Kodeksu postępowania karnego (k.p.k.)

304 § 1 k.p.k: Każdy dowiedziawszy się o popełnieniu przestępstwa ściganego z urzędu ma społeczny obowiązek zawiadomić o tym prokuratora lub Policję. Przepis art. 191 § 3 stosuje się odpowiednio.

 Art 191 § 3 k.p.k. zapewnia Ci możliwość zastrzeżenia swoich danych, jeżeli obawiasz się, że w związku z zawiadomieniem o przestępstwie mogą Cię czekać nieprzyjemne bądź niebezpieczne konsekwencje:

191 § 3 k.p.k: Jeżeli zachodzi uzasadniona obawa użycia przemocy lub groźby bezprawnej wobec świadka lub osoby najbliższej w związku z jego czynnościami, może on zastrzec dane dotyczące miejsca zamieszkania do wyłącznej wiadomości prokuratora lub sądu. Pisma procesowe doręcza się wówczas do instytucji, w której świadek jest zatrudniony, lub na inny wskazany przez niego adres.

Uwaga! Jest jednak grupa przestępstw o których masz prawny obowiązek powiadomienia organów ścigania, a jeśli tego nie zrobisz, popełniasz przestępstwo stypizowane w art. 240 k.k. za które grozi Ci nawet do 3 lat więzienia. Wiążę się to z tym, iż wyszczególnione w tym przepisie przestępstwa są bardzo poważne.

Swój obowiązek powinieneś wykonać niezwłocznie, gdy tylko uzyskasz jakiekolwiek informacje o popełnieniu jednego z tych przestępstw. Informacje, które posiadasz powinny być wiarygodne, a zatem powinny uzasadniać przypuszczenie, że są zgodne z rzeczywistością. Nie musisz mieć jednak pewności, czy Twoje informacje na pewno są prawdziwe.

 Przestępstwa o które chodzi to:

  1. Ludobójstwo – art. 118 k.k.
  2. Udział w masowym zamachu – art. 118a k.k.
  3. Stosowanie środków masowej zagłady – art. 120 k.k.
  4. Wytwarzanie, gromadzenie lub obrót zakazanymi środkami – art. 121 k.k. (chodzi tu np.: o środki masowej zagłady lub inne środki walki).
  5. Stosowanie w czasie działań zbrojnych niedopuszczalnych sposobów lub środków walki – 122 k.k.
  6. Zamach na życie lub zdrowie jeńców wojennych lub ludności cywilnej – 123 k.k.
  7. Inne przestępne naruszenie prawa międzynarodowego – 124 k.k.
  8. Zamach na niepodległość Rzeczypospolitej Polskiej/Zamach Stanu – 127 k.k.
  9. Zamach na konstytucyjny organ RP – 128 k.k.
  10. Szpiegostwo – 130 k.k.
  11. Zamach na życie Prezydenta RP – 134 k.k.
  12. Zamach na jednostkę sił zbrojnych RP – 140 k.k.
  13. Zabójstwo – 148 k.k.
  14. Sprowadzenie zdarzenia powszechnie niebezpiecznego (takiego jak pożar, zawalenie się budowli, eksplozja materiałów wybuchowych) – 163 k.k.
  15. Zawładnięcie (porwanie) statkiem wodnym lub powietrznym – 166 k.k.
  16. Bezprawne pozbawienie wolności – 189 k.k.
  17. Wzięcie zakładnika – 252 k.k.
  18. Przestępstwo o charakterze terrorystycznym.

Ustawodawca przewidział jednak kilka sytuacji, w których wprawdzie masz obowiązek zawiadomić o wskazanych wyżej przestępstwach, ale nie popełnisz przestępstwa jeżeli tego nie zrobisz.

  1. Nie popełnisz przestępstwa jeżeli zaniechasz zawiadomienia, mając jednak dostateczną (a zatem uzasadnioną) podstawę do przypuszczenia, iż organy ścigania wiedzą o czynie zabronionym.
  2. Nie popełnisz również przestępstwa, jeżeli zaniechasz zawiadomieniu o przestępstwie, któremu samemu zapobiegniesz.
  3. Popełniasz przestępstwo, ale nie podlegasz karze, jeżeli zaniechałeś zawiadomienia w obawie przed odpowiedzialnością karną grożącą Tobie samemu, lub osobie Tobie najbliższej.

Pozdrawiam
aplikant adwokacki Eryk Trybuliński
Kancelaria adwokacka Wrocław

Jeżeli zainteresował Cię artykuł, kliknij „Lubię to” lub polub naszą stronę na facebooku (Facebook adwokat Wrocław). Dla Ciebie to tylko „kliknięcie”, a dla nas to dowód, że nasza praca jest przydatna, co daje nam motywację do dalszego pisania 🙂

adwokat wrocław


Potrzebujesz pomocy prawnej adwokata specjalisty z zakresu prawa karnego i jesteś z Wrocławia lub okolic, wpisz poniżej swój numer telefonu. Skontaktujemy się z Tobą i wyjaśnimy co Kancelaria może dla Ciebie zrobić i jak wyglądają zasady i koszty współpracy z nami.

Zostaw komentarz