Zarządzenie wykonania kary warunkowo zawieszonej – art. 75 k.k.

Na czym polega zarządzenie wykonania kary? Definicja praktyczna

Wielu moich klientów żyje w błędnym przekonaniu, że warunkowe zawieszenie wykonania kary (potocznie „zawiasy”) to po prostu darowanie kary. Nic bardziej mylnego. Wyrok w zawieszeniu to specyficzny kontrakt z państwem: „Nie idziesz do więzienia teraz, ale w zamian masz być wzorowym obywatelem przez określony czas (okres próby)”.

Zarządzenie wykonania kary to nic innego jak zerwanie tego kontraktu przez sąd. Sąd stwierdza: „Nie dotrzymałeś warunków umowy, więc pierwotna kara pozbawienia wolności wchodzi w życie”. Jeśli miałeś rok więzienia w zawieszeniu na 3 lata, to w momencie zarządzenia wykonania kary – idziesz do zakładu karnego na ten rok.

Kiedy sąd MUSI odwiesić wyrok? (Obligatoryjne zarządzenie)

Kodeks karny w art. 75 § 1 jest bezlitosny. Sąd nie ma żadnego pola manewru i musi wysłać Cię do więzienia, jeśli spełnione zostaną łącznie trzy warunki:

1. W okresie próby popełniłeś nowe przestępstwo.
2. Jest to przestępstwo umyślne i podobne do tego, za które dostałeś zawiasy.
3. Za to nowe przestępstwo zostałeś prawomocnie skazany na karę pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia.

To jest automat. Jeśli więc masz zawiasy za kradzież i znowu ukradniesz (przestępstwo podobne), a sąd za drugi czyn da Ci np. 3 miesiące bezwzględnego więzienia – pierwszy wyrok „odwiesza się” z mocy prawa. Nie pomogą tu łzy skruchy ani trudna sytuacja rodzinna.

Drugi przypadek obligatoryjnego zarządzenia dotyczy przemocy domowej. Jeśli dostałeś zawiasy za użycie przemocy lub groźby bezprawnej wobec osoby najbliższej, a w okresie próby znów rażąco naruszysz porządek prawny, używając przemocy wobec tej osoby – sąd również ma obowiązek zarządzić wykonanie kary.

Kiedy sąd MOŻE (ale nie musi) zarządzić wykonania kary?

Tu zaczyna się prawdziwa walka o wolność, w której obrońca oskarzonego ma największe pole do popisu. Zgodnie z art. 75 § 2 k.k., sąd może zarządzić wykonanie kary, jeżeli skazany w okresie próby:

• rażąco narusza porządek prawny (np. popełnił inne przestępstwo niż „podobne”, popełnił przestępstwo nieumyślne lub wykroczenie),
• uchyla się od uiszczenia grzywny,
• uchyla się od dozoru kuratora,
• uchyla się od wykonania nałożonych obowiązków karnych (np. naprawienia szkody, przeproszenia pokrzywdzonego, podjęcia leczenia odwykowego).

Co to znaczy „uchyla się”?

To słowo klucz. „Uchylanie się” to coś więcej niż „niezrobienie”. To zła wola. Jeśli nie płacisz grzywny, bo straciłeś pracę, zachorowałeś i nie masz co do garnka włożyć – to nie jest uchylanie się. To jest obiektywna niemożność. W takiej sytuacji warto złożyć wniosek o rozłożenie grzywny na raty, zamiast chować głowę w piasek.

Jeśli jednak masz pieniądze na wakacje i nowy samochód, a nie płacisz zasądzonego odszkodowania – sąd uzna to za uchylanie się i może odwiesić karę.

Jak się bronić przed zarządzeniem wykonania kary?

Jeśli sprawa dotyczy zarządzenia fakultatywnego (czyli sąd „może, ale nie musi”), Twoim celem jest przekonanie sędziego, że naruszenie prawa nie było „rażące” lub że Twoje zaniedbanie nie wynikało ze złej woli.

1. Wykaż aktywność i skruchę

Nawet jeśli nie zapłaciłeś całej kwoty, wpłać cokolwiek przed posiedzeniem. Pokaż, że się starasz. Skontaktuj się z kuratorem. Milczenie jest najgorszą strategią.

2. Wnioskuj o niezarządzanie wykonania kary

Możesz wnosić o to, by sąd zamiast więzienia zastosował inne środki dyscyplinujące, np.:

• ustanowił dozór kuratora (jeśli go nie było),
• rozszerzył obowiązki (np. zobowiązał do częstszego meldowania się),
• przedłużył okres próby (maksymalnie można go przedłużyć o rok).

3. Skrócenie kary (Art. 75 § 3a k.k.)

To rzadko wykorzystywany przepis, o którym wielu zapomina. Jeśli sąd jest zmuszony zarządzić wykonanie kary (lub decyduje się na to), a Twoje naruszenie obowiązków nie było drastyczne, sąd może skrócić orzeczoną karę, nie więcej jednak niż o połowę. To deska ratunku – zamiast roku więzienia, możesz trafić tam na 6 miesięcy.

Czy zarządzenie wykonania kary oznacza więzienie? System Dozoru Elektronicznego

Załóżmy najgorszy scenariusz: sąd zarządził wykonanie kary. Czy musisz iść do zakładu karnego? Niekoniecznie. Jeśli orzeczona kara (ta odwieszona) nie przekracza 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności, a Ty nie jesteś recydywistą wielokrotnym w specyficznym układzie, możesz starać się o odbywanie kary w systemie dozoru elektronicznego (tzw. „obrączka”).

Wniosek o dozór elektroniczny składa się do Sądu Penitencjarnego. Pozwala to odbyć karę we własnym domu, wychodząc do pracy i prowadząc w miarę normalne życie. Jest to znacznie lepsza alternatywa niż izolacja więzienna. Pamiętaj jednak, że podobnie jak odroczenie wykonania kary, dozór elektroniczny nie jest przyznawany z automatu – trzeba spełnić szereg warunków technicznych i formalnych.

Terminy – kiedy będziesz bezpieczny?

Wielu skazanych oddycha z ulgą w dniu, w którym kończy się okres próby wpisany w wyroku. Niestety, to jeszcze nie koniec. Zgodnie z prawem, sąd może zarządzić wykonanie kary jeszcze przez 6 miesięcy od zakończenia okresu próby.

Dopiero po upływie tego dodatkowego półrocza, jeśli kara nie została zarządzona, następuje zatarcie skazania z mocy prawa. Wtedy – i tylko wtedy – możesz oficjalnie powiedzieć, że jesteś osobą niekaraną, a karta karna staje się czysta.

Warto też wiedzieć, że istnieją mechanizmy podobne do zarządzenia wykonania kary w innych procedurach, np. wstrzymanie wykonania zastępczej kary pozbawienia wolności przy pracach społecznych. Zasada jest podobna: nie wykonujesz obowiązków na wolności – trafiasz do izolacji.

FAQ – Najczęściej zadawane pytania o odwieszenie wyroku