Odroczenie wykonania kary

Czym jest odroczenie wykonania kary i kto może z niego skorzystać?

Skazanie na karę pozbawienia wolności w ludzkiej świadomości niemal zawsze oznacza natychmiastowe „pakowanie walizek”. System prawny nie jest jednak bezduszny i przewiduje sytuacje, w których natychmiastowe osadzenie skazanego byłoby nieludzkie, niecelowe lub po prostu niemożliwe ze względów medycznych.

Odroczenie wykonania kary to – najprościej mówiąc – przesunięcie w czasie momentu, w którym przekroczysz bramę więzienia. Jest to instytucja dostępna wyłącznie dla osób, które jeszcze nie rozpoczęły odbywania kary. To kluczowe rozróżnienie.

Odroczyć można karę pozbawienia wolności oraz zastępczą karę pozbawienia wolności (np. orzeczoną za nieuiszczoną grzywnę). Nie można odroczyć kar wolnościowych, takich jak ograniczenie wolności (prace społeczne), choć tam stosuje się inne mechanizmy odraczania obowiązku.

Kiedy sąd MUSI odroczyć karę? (Przesłanki zdrowotne)

Istnieją sytuacje, w których sędzia nie ma wyboru – prawo nakazuje mu pozostawienie Cię na wolności. Mówimy wtedy o odroczeniu obligatoryjnym. Podstawą jest tu art. 150 Kodeksu karnego wykonawczego.

Sąd udziela odroczenia, jeżeli u skazanego występuje:

• Choroba psychiczna – stwierdzona przez biegłych psychiatrów.
• Inna ciężka choroba – taka, która uniemożliwia wykonywanie kary.

Co oznacza „inna ciężka choroba”? Definicja jest tu bardzo precyzyjna. Nie chodzi o grypę, złamaną nogę czy przewlekły ból pleców, który można leczyć ambulatoryjnie w ambulatorium aresztu śledczego. Chodzi o stan, w którym umieszczenie skazanego w zakładzie karnym może zagrażać jego życiu lub spowodować poważne niebezpieczeństwo dla jego zdrowia.

Odroczenie w tym trybie trwa tak długo, jak długo trwa przeszkoda (choroba). Zazwyczaj sąd odracza karę na określony czas (np. 6 miesięcy) i po tym okresie sprawdza, czy stan zdrowia uległ poprawie.

Kiedy sąd MOŻE odroczyć karę? (Rodzina i praca)

Znacznie częściej w mojej praktyce adwokackiej spotykam się z wnioskami opartymi na art. 151 k.k.w., czyli odroczeniu fakultatywnym. Tutaj decyzja należy do sędziego – to od siły naszych argumentów zależy, czy przekonamy sąd do pozostawienia Cię na wolności.

Przepis mówi, że sąd może odroczyć wykonanie kary, jeżeli natychmiastowe osadzenie skazanego pociągnęłoby dla niego lub dla jego rodziny zbyt ciężkie skutki.

Co to są „zbyt ciężkie skutki”? Przykłady z życia

Samo pójście do więzienia zawsze jest „ciężkim skutkiem” – tracisz pracę, kontakt z bliskimi, swobodę. To jednak za mało, by uzyskać odroczenie, bo jest to naturalna konsekwencja kary. Musimy wykazać coś więcej, coś nadzwyczajnego. Oto argumenty, które w praktyce sądowej mają szansę powodzenia:

• Jedyny żywiciel rodziny: Jeśli Twoje uwięzienie skaże dzieci i żonę na nędzę, brak środków do życia i eksmisję.
• Opieka nad chorym członkiem rodziny: Jeśli opiekujesz się obłożnie chorą matką lub niepełnosprawnym dzieckiem i nie ma nikogo innego, kto mógłby Cię zastąpić.
• Zakończenie ważnego etapu życiowego: Np. konieczność dokończenia roku szkolnego, obrona pracy magisterskiej, czy zamknięcie spraw w prowadzonej firmie, by nie zbankrutowała z dnia na dzień (co uderzyłoby w pracowników).
• Choroba skazanego (lżejsza): Taka, która nie kwalifikuje się do odroczenia obligatoryjnego, ale wymaga specjalistycznej diagnostyki, której termin przypada na najbliższe tygodnie.

W tym trybie karę można odroczyć na okres do jednego roku. Odroczenie może być udzielane kilkukrotnie (np. 4 razy po 3 miesiące), ale łączny czas nie może przekroczyć 12 miesięcy.

Specjalne zasady dla kobiet w ciąży i samotnych rodziców

Kodeks przewiduje szczególne traktowanie dla pewnych grup. Sąd może odroczyć wykonanie kary skazanej kobiecie ciężarnej oraz osobie skazanej samotnie sprawującej opiekę nad dzieckiem.

W tym przypadku odroczenie może trwać do 3 lat po urodzeniu dziecka. To bardzo długi okres, który w praktyce często pozwala na całkowitą zmianę sytuacji prawnej skazanego i późniejsze uniknięcie więzienia.

Jak napisać wniosek i co z policją? (Procedura)

Jeśli wiesz już, że masz podstawy do walki o wolność, musisz działać szybko. Czas działa na Twoją niekorzyść, bo od momentu uprawomocnienia wyroku machina biurokratyczna dąży do Twojego osadzenia.

Krok 1: Wniosek do sądu

Wniosek o odroczenie wykonania kary składasz do sądu, który wydał wyrok w pierwszej instancji. W piśmie musisz dokładnie opisać swoją sytuację i – co najważniejsze – udowodnić ją dokumentami. Załączenie aktów urodzenia dzieci, zaświadczeń o zarobkach, dokumentacji medycznej czy umów kredytowych to podstawa. Samo słowo nie wystarczy, podobnie jak lakoniczne usprawiedliwienie nieobecności.

Od wniosku należy wnieść opłatę sądową w wysokości 45 zł.

Co zrobi sąd po otrzymaniu wniosku?

Art. 152 KKW – jak zamienić odroczenie na wolność?

Dlaczego warto walczyć o odroczenie, skoro to tylko „przesunięcie wyroku”? Ponieważ w polskim prawie istnieje mechanizm, który pozwala zamienić karę bezwzględnego więzienia na karę z warunkowym zawieszeniem, nawet jeśli pierwotny wyrok na to nie pozwalał.

Zgodnie z art. 152 k.k.w., jeżeli odroczenie wykonania kary trwało przez okres co najmniej jednego roku (sumując wszystkie okresy odroczeń), sąd może warunkowo zawiesić wykonanie tej kary.

To jest cel strategiczny większości moich Klientów. Walczymy o kolejne odroczenia, by uzbierać „staż” jednego roku, a następnie składamy wniosek o warunkowe zawieszenie wykonania kary po wyroku. W efekcie, skazany nigdy nie trafia do zakładu karnego. To skomplikowana operacja prawna, wymagająca dyscypliny i pilnowania terminów, ale jest w pełni wykonalna.

Czy sąd może cofnąć odroczenie?

Tak. Odroczenie to kredyt zaufania. Jeśli go nadużyjesz, zostanie natychmiast cofnięty („wymagalny”). Sąd odwoła odroczenie, jeżeli:

• Ustanie przyczyna, dla której zostało udzielone (np. wyzdrowiejesz).
• Nie korzystasz z odroczenia zgodnie z celem (np. miałeś leczyć się w szpitalu, a wyjechałeś na wakacje).
• Rażąco naruszasz porządek prawny (popełniasz nowe przestępstwa).

Więcej o procedurze utraty tego przywileju pisałem w artykule: odwołanie odroczenia wykonania kary.

Co z zastępczą karą pozbawienia wolności?

Problem odroczenia dotyczy też osób, które nie zapłaciły grzywny lub nie wykonały prac społecznych i sąd zamienił te kary na więzienie. Tutaj również możesz bronić się wnioskiem o wstrzymanie wykonania zastępczej kary. W przypadku grzywny, często najprostszym sposobem na uniknięcie odsiadki jest po prostu jej spłata, ale odroczenie daje czas na zgromadzenie środków.

FAQ – Najczęściej zadawane pytania