Posiadanie narkotyków – art. 62 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii

Na czym polega przestępstwo posiadania narkotyków (Art. 62)?

Artykuł 62 Ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii jest przepisem, z którym jako adwokat spotykam się najczęściej. Jego konstrukcja wydaje się prosta: „Kto, wbrew przepisom ustawy, posiada środki odurzające lub substancje psychotropowe, podlega karze…”. Diabeł jednak tkwi w szczegółach, a dokładniej w słowie „posiada”.

W języku potocznym „mieć” a „posiadać” to czasem różnica. W prawie karnym posiadanie rozumiane jest bardzo szeroko. Jest to każde faktyczne władztwo nad rzeczą. Nie ma znaczenia, czy narkotyk jest Twoją własnością, czy tylko go przechowujesz, czy znalazłeś go na ziemi i schowałeś do kieszeni, czy niesiesz go w plecaku dla znajomego.

Jeśli substancja zabroniona znajduje się w Twojej strefie dyspozycji (kieszeń, bielizna, samochód, mieszkanie, piwnica), organy ścigania przyjmą, że jesteś jej posiadaczem.

Warto też wiedzieć, że karalne jest posiadanie nawet bardzo małych ilości, o ile pozwalają one na co najmniej jednorazowe odurzenie się (w orzecznictwie przyjmuje się, że są to ilości rzędu 0,1–0,2 grama marihuany czy amfetaminy). Śladowe ilości (np. zeskrobiny z lufki), które nie wystarczą do odurzenia, zazwyczaj nie są uznawane za przedmiot przestępstwa, choć i tu zdarzają się nadgorliwe organy ścigania.

Jaka kara grozi za posiadanie narkotyków? Trzy scenariusze

Ustawodawca podzielił odpowiedzialność karną na trzy główne kategorie, zależne od okoliczności czynu oraz – przede wszystkim – od ilości zabezpieczonej substancji.

1. Typ podstawowy (Art. 62 ust. 1)

Za „zwykłe” posiadanie grozi kara pozbawienia wolności do lat 3. Jest to najczęstsza kwalifikacja przy ilościach od kilku do kilkudziesięciu gramów (choć granica jest płynna i zależy od linii orzeczniczej danego sądu). W tym przypadku sąd ma szeroki wachlarz możliwości – od kary więzienia (często w zawieszeniu), przez karę ograniczenia wolności (prace społeczne), aż po grzywnę.

2. Znaczna ilość narkotyków (Art. 62 ust. 2)

To najpoważniejszy wariant. Jeśli posiadasz „znaczną ilość”, grozi Ci od roku do 10 lat więzienia. Tu żarty się kończą. Co to jest znaczna ilość? Prawo tego nie definiuje liczbą gramów. Sądy posiłkują się opiniami biegłych i utrwalonym orzecznictwem.

Obecnie dominuje pogląd, że znaczna ilość to taka, która wystarczy do jednorazowego odurzenia kilkudziesięciu, a nawet kilkuset osób. W praktyce: posiadanie 50-100 gramów marihuany czy amfetaminy niemal na pewno zostanie zakwalifikowane jako znaczna ilość. To często wiąże się z wnioskiem o tymczasowe aresztowanie.

3. Wypadek mniejszej wagi (Art. 62 ust. 3)

To deska ratunku. W wypadku mniejszej wagi sprawca podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku. Co decyduje o „mniejszej wadze”?

• Mała ilość narkotyku (zazwyczaj kilka gramów).
• Rodzaj narkotyku (marihuana jest traktowana łagodniej niż heroina czy dopalacze).
• Cel posiadania (wyłącznie użytek własny, incydentalne zdarzenie).

Czy można uniknąć kary? Art. 62a i umorzenie postępowania

Wielu moich klientów pyta: „Czy będę miał brudy w papierach?”. Nie zawsze. Ustawodawca wprowadził art. 62a Ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, który pozwala prokuratorowi lub sędziemu na umorzenie postępowania jeszcze przed wydaniem wyroku skazującego.

Warunki są trzy:

1. Posiadasz nieznaczną ilość środków.
2. Są one przeznaczone na własny użytek.
3. Orzeczenie kary byłoby niecelowe ze względu na okoliczności sprawy (np. niska szkodliwość, jesteś osobą niekaraną, masz stałą pracę, uczysz się).

Jeśli uda się przekonać prokuratora do zastosowania tego przepisu, sprawa kończy się „czystą kartą”. Dlatego tak ważne jest, aby przesłuchanie podejrzanego przebiegło w sposób przemyślany. To tam budujemy fundament pod zastosowanie art. 62a.

Pułapki procesowe: „Wspólne” narkotyki i udzielanie

Wyobraź sobie sytuację: jedziecie w czwórkę samochodem. Policja znajduje pod fotelem pasażera torebkę z suszem. Nikt się nie przyznaje. Co robi policja? Często stawia zarzut posiadania… wszystkim czterem osobom (tzw. posiadanie wspólne), dopóki sprawa się nie wyjaśni.

Jeszcze groźniejsza jest pułapka „dzielenia się”. Podczas przesłuchania policjant może zapytać przyjaźnie: „Kupiliście to na spółkę z kolegą, prawda? Zrzuciliście się?”. Jeśli odpowiesz: „Tak, ja kupiłem, a potem dałem połowę Markowi”, właśnie przyznałeś się do udzielania narkotyków (art. 58 lub 59 ustawy). To odrębne przestępstwo, często surowiej karane niż samo posiadanie. Udzielanie to nie tylko sprzedaż, to także poczęstowanie skrętem czy przekazanie działki kupionej „na spółkę”.

Jak działamy w takiej sprawie?

W sprawach narkotykowych czas gra kluczową rolę. Zanim akta trafią do sądu, toczy się postępowanie przygotowawcze. To tutaj można najwięcej ugrać. Jako obrońca analizuję:

• Czy zatrzymanie przebiegło zgodnie z prawem i czy przeszukanie było legalne?
• Jaka jest rzeczywista waga narkotyku (wnioski o opinię biegłego z zakresu fizykochemii – często okazuje się, że „amfetamina” to w 90% kofeina i wypełniacze, co ma kolosalne znaczenie dla oceny szkodliwości czynu).
• Czy możemy walczyć o umorzenie postępowania na podst. art. 62a lub o warunkowe umorzenie postępowania karnego?

Pamiętaj też, że wyrok za narkotyki może wpłynąć na inne sfery życia – np. jeśli jesteś kierowcą zawodowym. Narkotyki utrzymują się w organizmie długo. Jeśli policja po znalezieniu suszu w kieszeni zleci badania krwi i okaże się, że prowadziłeś auto mając we krwi stężenie świadczące o byciu „pod wpływem”, dojść może zarzut za prowadzenie pojazdu pod wpływem środka odurzającego.

Warto też rozważyć, w sytuacjach gdy dowody są przytłaczające, instytucję taką jak dobrowolne poddanie się karze. Pozwala to wynegocjować łagodniejszy wyrok bez konieczności przechodzenia przez wieloletni, stresujący proces sądowy. Decyzję tę jednak zawsze należy podjąć po chłodnej analizie akt sprawy z adwokatem.

Więcej o procedurach i możliwościach zakończenia sprawy przeczytasz w artykule o tym, czym jest warunkowe umorzenie postępowania karnego. To jedna z najczęściej stosowanych instytucji w sprawach o posiadanie niewielkich ilości narkotyków przez osoby niekarane.

FAQ – Najczęściej zadawane pytania o posiadanie narkotyków