Skrócenie kary ograniczenia wolności – art. 83 k.k.

Na czym polega skrócenie kary ograniczenia wolności?

Wielu moich Klientów myśli, że wyrok to wyrok – skoro sąd zasądził 10 miesięcy prac społecznych, to trzeba machać miotłą lub grabiami przez pełne 10 miesięcy. To błędne założenie. Polskie prawo karne, w tym przypadku konkretnie art. 83 k.k., promuje osoby, które wykazują się poprawą.

Instytucja ta formalnie nazywa się „zwolnieniem od reszty kary”. W praktyce działa to tak: jeśli przez pierwszą połowę kary zachowywałeś się wzorowo (lub chociaż poprawnie), sąd uznaje, że cel kary został już osiągnięty. Nie ma sensu dalej Cię męczyć ani angażować kuratora sądowego. Sąd wydaje postanowienie, mocą którego „daruje” Ci pozostałą część godzin lub potrąceń, uznając karę za całkowicie wykonaną.

To nie jest łaska, ale nagroda za Twoją postawę. Pamiętaj jednak, że to możliwość, a nie obowiązek sądu. Dlatego tak ważne jest, abyś wiedział, co dokładnie napisać we wniosku i jakimi argumentami przekonać sędziego.

Kiedy możesz złożyć wniosek? 3 żelazne warunki

Aby sąd w ogóle pochylił się nad Twoją sprawą, musisz spełnić łącznie trzy przesłanki. Jeśli brakuje choć jednej, szkoda Twojego czasu i pieniędzy na znaczki pocztowe.

1. Odbycie co najmniej połowy kary

To matematyka. Jeśli dostałeś karę ograniczenia wolności na 10 miesięcy (po 30 godzin miesięcznie), wniosek możesz złożyć po upływie 5 miesięcy i – co kluczowe – po przepracowaniu połowy łącznej liczby godzin (czyli w tym przykładzie 150 godzin). Jeśli Twoja kara ograniczenia wolności polega na potrąceniach z wynagrodzenia, musisz poczekać, aż pracodawca przelał połowę wymaganych rat.

2. Przestrzeganie porządku prawnego

To szerokie pojęcie. Sąd sprawdzi nie tylko Kartę Karną (czy nie złapałeś nowego wyroku), ale też Twoje ogólne funkcjonowanie. Czy nie było interwencji policji w domu? Czy kurator nie odnotował, że przychodzisz na prace społeczne pod wpływem alkoholu? Każdy taki incydent drastycznie zmniejsza Twoje szanse.

3. Wykonanie nałożonych obowiązków i środków karnych

To jest pułapka, o której zapomina 80% skazanych. Wyrok karny to często nie tylko prace społeczne. Sąd mógł orzec np.:

• naprawienie szkody na rzecz pokrzywdzonego,
• nawiązkę lub świadczenie pieniężne,
• przepadek przedmiotów,
• obowiązek przeproszenia pokrzywdzonego,
• powstrzymanie się od nadużywania alkoholu.

Jeśli „odrobiłeś” godziny, ale nie zapłaciłeś nawiązki (choć miałeś na to termin), sąd nie zwolni Cię z reszty kary. W pierwszej kolejności ureguluj zaległości finansowe.

Co zrobi prokurator lub sąd po otrzymaniu wniosku?

Złożenie pisma to dopiero początek procedury. Warto wiedzieć, co dzieje się za zamkniętymi drzwiami gabinetów sędziowskich.

Dlaczego warto walczyć o skrócenie kary?

Najbardziej oczywistą korzyścią jest odzyskanie wolnego czasu. Nie musisz już biegać do urzędu gminy czy szkoły, żeby malować płoty lub grabić liście. Ale jest coś ważniejszego.

Chodzi o zatarcie skazania. Zgodnie z prawem, okres potrzebny do zatarcia skazania liczy się od momentu wykonania kary. Jeśli sąd zwolni Cię z reszty kary dzisiaj, to od dzisiaj zaczyna biec licznik do „czystej kartoteki”. Jeśli będziesz czekać do końca wyroku, przesuwasz ten moment o kolejne miesiące. Szybsze zatarcie skazania to szybsza możliwość uzyskania zaświadczenia o niekaralności, co jest kluczowe przy szukaniu lepszej pracy.

Co jeśli nie spełniasz warunków z art. 83 k.k.?

Czasami życie pisze inne scenariusze. Może nie odbyłeś jeszcze połowy kary, ale nagle zachorowałeś albo wyjeżdżasz za granicę do pracy zarobkowej i fizycznie nie jesteś w stanie dokończyć prac społecznych. Wniosek o skrócenie kary tutaj nie zadziała (bo nie minęła połowa czasu), ale masz inne narzędzia w Kodeksie karnym wykonawczym:

1. Zmiana formy kary: Jeśli nie możesz pracować fizycznie (np. ze względów zdrowotnych), możesz wnioskować o to, by sąd zamienił prace społeczne na potrącenia z wynagrodzenia. Pisałem o tym szerzej w artykule: Zmiana formy wykonywania kary ograniczenia wolności.

2. Przerwa w karze: Jeśli przeszkoda jest chwilowa (np. złamana noga, konieczność opieki nad chorym członkiem rodziny), ratunkiem może być przerwa w wykonywaniu kary ograniczenia wolności. Zatrzymujemy licznik, a Ty wracasz do prac, gdy sytuacja się unormuje.

3. Odroczenie: Jeśli jeszcze nie zacząłeś wykonywać kary, a już wiesz, że teraz nie dasz rady, złóż wniosek o odroczenie wykonania kary ograniczenia wolności. To kupi Ci czas na uporządkowanie spraw.

Jak napisać uzasadnienie wniosku?

Samo napisanie „wnoszę o zwolnienie, bo minęła połowa kary” to za mało. Sąd musi widzieć, że kara spełniła swoje cele wychowawcze. Co warto opisać?

• Sytuacja zawodowa: „Podjąłem stałą pracę, a dalsze prace społeczne kolidują z moimi zmianami, co grozi zwolnieniem”. To mocny argument, bo sądowi zależy, abyś pracował i płacił podatki.
• Sytuacja rodzinna: „Urodziło mi się dziecko/muszę opiekować się chorą matką”.
• Postawa: Podkreśl, że żałujesz czynu, naprawiłeś szkodę i wyciągnąłeś wnioski.

Pamiętaj też, że jeśli zmieniły Ci się godziny pracy lub sytuacja życiowa, a nie kwalifikujesz się jeszcze do skrócenia kary, zawsze możliwa jest zmiana obowiązków związanych z wykonywaniem kary (np. zmiana placówki, w której pracujesz, na taką, która jest bliżej Twojego domu).

FAQ – Najczęściej zadawane pytania