Oszustwo art 286 kk

Oszustwo – art. 286 kk

Oszustwo jako przestępstwo w kodeksie karnym

Oszustwo – powszechnie zwane także wyłudzeniem – jest przestępstwem, o którym mówi art. 286 § 1 kodeksu karnego. Ze względu na to, że sposobów na popełnienie oszustwa lub wyłudzenia jest dużo, treść przepisu jest stosunkowo skomplikowana. Skazanie sprawcy za wspomniane przestępstwo zależy od spełnienia kilku warunków.

Kiedy mamy do czynienia z oszustwem w rozumieniu kk?

Po pierwsze należy wskazać, że karalnym zachowaniem jest doprowadzenie innej osoby (człowieka, ale także osoby prawnej np. banku) do niekorzystnego rozporządzenia mieniem. Nie koniecznie musi to być mienie tej osoby. Wystarczy, aby ta osoba mogła dysponować tym mieniem.

Drugim elementem, który umożliwia zarzucenie przestępstwa z art. 286 § 1 kk tj. oszustwa jest sposób działania sprawcy. Może on polegać na:

  1. wprowadzeniu w błąd – czyli wywołaniu mylnego obrazu rzeczywistości (przekonaniu, że obraz będący przedmiotem planowanej transakcji jest oryginałem namalowanym przez znanego artystę, podczas gdy jest to kopia lub np. przekonaniu przy zawarciu pożyczki o tym, że pożyczkobiorca będzie mógł zwrócić zaciągnięty dług, podczas gdy w chwili zawierania umowy jest już bankrutem i nie ma widoków na jakąkolwiek zmianę swojej sytuacji.
  2. wyzyskaniu błędu pokrzywdzonego – czyli wykorzystanie tego, że pokrzywdzony jest w błędnym przekonaniu co do pewnych okoliczności (np. gdy pokrzywdzony mylnie postrzega sprawcę jako osobę o określonych kwalifikacjach np. lekarza, czy doświadczonego doradcę finansowego, podczas gdy sprawca nie ma w tym zakresie żadnego doświadczenia, a mimo to przyjmuje trudne zlecenie, którego realizacja wymaga kompetencji i doświadczenia, których sprawca nie posiada)
  3. wyzyskaniu niezdolności pokrzywdzonego do należytego pojmowania przedsiębranego działania – czyli wykorzystanie sytuacji, w której pokrzywdzony ze względu na różne przyczyny (np. choroba, wiek, naiwność) nie jest w stanie właściwie zrozumieć swojego działania.

Odpowiedzialność za oszustwo

Dla przypisania sprawcy oszustwa powyżej wskazane zachowania (działania lub zaniechania) sprawcy muszą doprowadzić osobę pokrzywdzoną do niekorzystnego rozporządzenia mieniem. Pokrzywdzony samodzielnie rozporządza swoim mieniem, jednak działa pod wpływem zachowania sprawcy.

Kolejnym warunkiem uznania, że określone zachowanie sprawcy stanowi przestępstwo oszustwa jest to, ażeby sprawca działał w celu osiągnięcia korzyści majątkowej (dla siebie lub dla innej osoby). Korzyść majątkowa może polega zarówno na zwiększeniu majątku sprawcy (lub innej osoby), ale również na zmniejszeniu długów.

Zachowanie sprawcy może zostać uznane za oszustów tylko wtedy, gdy sprawca podejmując swoje działanie (lub zaniechanie) chce wprowadzić w błąd lub wyzyskać błąd lub nieudolność pokrzywdzonego (a nie tylko dopuszcza taką możliwość) oraz motywem mu przyświecającym jest osiągnięcie korzyści majątkowej. Co ważne, ten stan psychiczny musi towarzyszyć sprawcy już w chwili podejmowanego przez niego działania lub zaniechania.

Oszustwo jako przestępstwo gospodarcze – wyłudzenie

Bardzo często z przestępstwem oszustwa można spotkać się w obrocie gospodarczym. Typowymi przykładami takich oszustw to np. wyłudzenie towaru, za który sprawca nie miał zamiaru spłacać, czy np. wzięcie pożyczki bez chęci jej zwrotu.

Najtrudniejszym elementem, który należy udowodnić, żeby doprowadzić do skazania sprawcy jest stan jego psychiki w chwili zawarcia umowy (sprzedaży towaru lub pożyczki). Z przestępstwem oszustwa (wyłudzenia) będziemy mieli do czynienia tylko wtedy, jeśli sprawca już w chwili zawierania umowy nie miał zamiaru jej wykonać. Tę okoliczność trzeba wykazać obiektywnymi dowodami (np. na okoliczność sytuacji majątkowej sprawcy), z nie jedynie założyć, że skoro nie zapłacił za towar, to pewnie nie chciał płacić od początku.

Podstawowy typ przestępstwa oszustwa zagrożony jest karą pozbawienia wolności od 6 miesięcy do 8 lat. W wypadku mniejszej wagi (np. ze względu na nieznaczną wartość mienia, którym rozporządził pokrzywdzony) zagrożenie karą jest mniejsze i sięga 2 lat pozbawienia wolności. Sąd może w tym wypadku skazać sprawcę oszustwa na grzywnę lub karę ograniczenia wolności.

W wypadku gdy mamy do czynienia z mieniem znacznej wartości (powyżej 200 000, 00 PLN) zagrożenie karą za oszustwo jest surowsze i wynosi od roku do 10 lat pozbawienia wolności.

Warto pamiętać, że wobec sprawcy oszustwa, który dobrowolnie naprawił szkodę w całości lub w znacznej części sąd może zastosować nadzwyczajne złagodzenie kary. Jeśli szkoda została naprawiona w całości, sąd może nawet odstąpić od wymierzenia kary.

Artykuł 286 w kodeksie karnym

§ 1. Kto, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, doprowadza inną osobę do niekorzystnego rozporządzenia własnym lub cudzym mieniem za pomocą wprowadzenia jej w błąd albo wyzyskania błędu lub niezdolności do należytego pojmowania przedsiębranego działania, podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8.

§ 2. Tej samej karze podlega, kto żąda korzyści majątkowej w zamian za zwrot bezprawnie zabranej rzeczy.

§ 3. W wypadku mniejszej wagi, sprawca podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.

§ 4. Jeżeli czyn określony w § 1-3 popełniono na szkodę osoby najbliższej, ściganie następuje na wniosek pokrzywdzonego.

Co jeszcze powinieneś wiedzieć o przestępstwie oszustwa?

Zostałeś oskarżony o przestępstwo? Koniecznie przeczytaj poniższe artykuły:

Jesteś osobą pokrzywdzoną przestępstwem? Koniecznie przeczytaj:

Pozdrawiam
adwokat Iwo Klisz
Kancelaria adwokacka Wrocław

Jeżeli zainteresował Cię artykuł, kliknij „Lubię to” lub polub moją stronę na facebooku (Facebook adwokat Wrocław). Dla Ciebie to tylko „kliknięcie”, a dla mnie to dowód, że moja praca jest przydatna, co daje mi motywację do dalszego pisania 🙂

adwokat wrocław


Potrzebujesz pomocy prawnej adwokata specjalisty z zakresu prawa karnego i jesteś z Wrocławia lub okolic, wpisz poniżej swój numer telefonu. Skontaktujemy się z Tobą i wyjaśnimy co Kancelaria może dla Ciebie zrobić i jak wyglądają zasady i koszty współpracy z nami.

40 - Ilość komentarzy

  1. Pablo

    Witam rozumiem ze jesli osoba,sprawca, zobowiazal sie do zaplaty dlugu na rzecz pokszywdzonego przed sadem,a nie zaplacil ani zlotuwki to dopuscil sie oszustwa.?!?!

      1. ja

        Co jeśli osoba która pożyczyła pieniądze,
        nie może oddać kwoty w całości. Pisze pismo z prośbą o rozłożenie kwoty na raty, spotyka się jednak z odmową i jest straszona windykacja i art 286 własnie. Pozyczkobiorca nie uchyla się od spłaty długu. Jedynie prosi o jakies rozwiazanie spłaty długu w ratach.

        1. W takim wypadku z reguły nie będziemy mieli do czynienia z oszustwem. To po prostu niewykonanie umowy pożyczki. Wierzyciel oczywiście może prowadzić windykacje, ale odpowiedzialność karna raczej nie wchodzi w grę.

          1. Bartix

            Oszustwo jest (tak naprawdę) przestępstwem relatywnie trudnym do udowodnienia. Oskarżyciel musi wykazać bowiem, że osoba – tj. sprawca działał z zamiarem oszukania poszkodowanego. Jeżeli bowiem istnieją dowody, iż pożyczkobiorca już od samego początku nie zamierzał spłacić ów pożyczonej kwoty – to art. 286 kk będzie miał zastosowanie. Ważne jest aby sprawą od początku zajęła się osoba, którą można określić mianem profesjonalisty – doświadczenie (nabyte) może okazać się przydatne do wykryci ewentualnych nieprawidłowości w zgromadzonym materiale dowodowym.

            Uważam, że bardzo ciekawa jest konotacja przestępstwa stypizowanego w art. 286 (oszustwo) z art. 298 (przestępstwo asekuracyjne) – ciekawy temat, o którym z chęcią przeczytałbym na Państwa blogu, jako student prawa. Pozdrawiam

          2. Bardzo ciekawe i prawdziwe wnioski. To prawda, że oszustwo ciężko jest udowodnić.
            Jeśli chodzi o art. 298 to przekaże sugestię naszym najbardziej aktywnym autorom. Być może już nie długo coś nowego w tym temacie trafi na bloga. Pozdrawiam

  2. Julita

    Czy przy umowie kupna – sprzedaży psa dochodzi do oszustwa gdzie sprzedający który należy do Stowarzyszenia Przyjaciół Psów Rasowych sprzedaje szczeniaki twierdząc, że są z rodowodem a tak naprawdę nie należy on do związku kynologicznego i wystawia pseudo rodowody SPPR które są bezużyteczne a za psa cena jest jak za prawdziwego z rodowodem. Tak niestety zostałam wmanewrowana i nie wiem co dalej robić. Miał być pies rodowodowy a jest poprostu pies.

  3. Dzień dobry, pożyczyłam pieniądze koleżance na rzekomą operację matki. Miała mi oddać max po 2 tyg. Okazało się że żadnej operacji nie było, co więcej koleżanka nie pracuje tak jak mówiła i cały czas kłamie. Czy taka sytuacja kwalifikuję się o sprawę o wyłudzenie?

    1. Tak, to taki szkolny przykład oszustwa. Mimo, że w takim przypadku oszustwo jest oczywiste, bardzo często spotykam się z takimi lub podobnymi przypadkami. Na pewno w takiej sytuacji warto zawalczyć o swoje prawa.

  4. Marta

    Witam
    Trafiłam na oszusta który przedstawia sie jako stolarz. Pobiera zaliczki na wykonanie szafek i oczywiście ani nie wykonuje szafek ani nie oddaje zaliczek. Ogłasza sie w internecie na OLX i ciągle rozstawia sidła na nowych naiwnych takich jak ja. Nasz windykator skojarzył na z kilkoma innymi poszkodowanymi tej samej osoby.
    Tak sie składa że jedna z tych osób posiada nawet nakazy zapłaty na tego naciągacza. Jednak cały jego majątek jest przepisany na jego rodzinnę. Ładny dom, żona, dzieci – pełnia szczęścia zbudowana na wyłudzeniach.
    I tu dochodzimy do sedna.
    W jaki sposób podejść do sprawy, żeby posadzić oszusta.
    W sumie nie wiem jak długo naciąga ludzi, ale raczej robi to od wielu lat. To niesprawiedliwe, że jeden gagatek naciąga innych ciężko pracujących ludzi i śmieje im się prosto w twarz.

    Jedna z poszkodowanych była na policji ale ją odesłano z kwitkiem. Czy jak stawimy sie tam razem – w kilka osób, to potraktują nas poważniej? Czy zostanie wówczas wszczęta sprawa o wyłudzenie?
    A może lepiej iść do prokuratury?
    Pozdrawiam
    Marta

    1. Moim zdaniem w takiej sytuacji będzie można udowodnić oszustwo. Wiadomo, że policja nie chętnie zajmuje się takimi sprawami i bardzo często pod byle pretekstem (lub czasem nawet bez pretekstu) je umarza. Wtedy jednak należy złożyć zażalenie do sądu, który nakaże dalsze prowadzenie postępowania. Jak sobie z tym poradzić? Poprosić o pomoc adwokata:)

  5. roza

    Mam pytanie czy pełnoletnia corka ktora ma zasadzone alimenty wyplacane z FA urodzila wlasne dziecko przestala sie uczyć mieszka z partnerem w zwiazku nie formalnym nie zglosila tego faktu w mopsie moze sie obawiac ze ojciec zalozy jej sprawe o wyludzenie z FA alimentow

  6. Wojek

    Witam

    Czy jeśli podejrzany o oszustwo przed końcem postępowania zadeklaruje że chce spłacić dług i nie będzie go spłacał lub spłaci bardzo małą kwotę, czy zamyka to sprawę oszustwa w sensie że zostanie uznany za niewinnego mimo że nic nie spłacił?

    1. Jeśli już jest postępowanie przed sądem czy nawet prokuraturą, to deklaracja spłaty długu może co najwyżej wpłynąć na obniżenie wymiaru kary (i to nie zawsze), ale wcale nie powoduje takich konsekwencji jakby do oszustwa nie doszło.

  7. radny

    Gmina przeprowadziła konkurs na projekt herbu. W prezentacji konkursowej uczestnik podał nieprawdziwe dane dotyczące wykorzystanego materiału źródłowego. Zawarte informacje wytworzyły w komisji konkursowej przekonanie o oparciu konkursowego projektu na wskazanym jako oryginalny materiale źródłowym.

    Na podstawie prezentacji wybranej przez komisję konkursową rada gminy zatwierdziła konkursowy projekt, a urząd zawarł umowę z wykonawcą oraz wypłacił wynagrodzenie.

    Czy podanie nieprawdziwych informacji w dokumentacji konkursowej może być zaskarżone z art. 286 kk — a w szczególności umyślnego wprowadzenia organu w błąd, celem uzyskania korzyści finansowej w postaci nagrody konkursowej, a przez to doprowadzenia do niekorzystnego rozporządzenia mieniem przez jednostkę samorządu terytorialnego?

  8. Wojtekkk

    Witam.
    Złożyłem wniosek o kredyt. A nie pracuje. Podczas weryfikacji zatrudnienia i zarobkow Pan z banku zapytał mnie z jakiego tytułu pobieralem świadczenie urzędu pracy,powiedzialem mu że z bezrobocia. Do banku nie zostaly przesłane dokumenty o zatrudnieniu ponieważ nie mam ich. Wniosek został odrzucony. Czy podchodzi to pod prube wyludzenia. ?

  9. krzysztofW

    Zleciłem osobie/firmie zajmującej się archiwizowaniem dokumentów płacowych /na potrzeby ZUS-u/ z firmy która teraz nie istnieje, a w której pracowałem w młodości przygotowanie dokumentów płacowych.
    Dokumenty miały być gotowe i wysłane do mnie kilka miesięcy temu.
    Niestety ta osoba zwodzi mnie twierdzi, że wysyła, wyśle , wysłała. /100km/
    Za usługę musiałem z góry zapłacić 100 zł. Dokumentów nadal nie otrzymałem. Czy taka kwota i taka sytuacja kwalifikuje się pod oszustwo, czy wyłudzenie.

  10. nienet

    Czy kupienie praw do ubiegania się o zwrot nieruchomości po niskiej cenie, która została osiągnięta bo kupujący wmówił sprzedającemu, że nieruchomość będzie bardzo trudno odzyskać jest oszustwem? Jeśli tak, to gdzie dokładnie leży granica, przecież w podobny sposób „oszukują „handlowcy na każdym kroku i jest to ich święte prawo

  11. Marta

    Witam. Kilka dni temu bylam wezwana w sprawie oszustwa z art 286.1. Niby w charakterze swiadka ale przyznalam sie po popelnienia czunu. Oszukalam 18 osob na kwote ok 1300zl. Pismo z zeznaniem trafia do prokuratury. Na jaką kare moge liczyc? Mam male dziecko ktore wychowuje sama. Chce zwrocic osobom poszkodowanym pieniadze jednak dopiero za kilka miesiecy gdy pojde do pracy. Czy

  12. aniaola

    witam poznalam menzczyzne x na czacie x. poznalam pana ktorego podnieca wysylanie pieniedzy i poniewaz jestem w trudnej sytuacji to skorzystalam z tego kilka razy
    czy cos mi za to grozi? np jesli on zmieni zdanie?

  13. Bob

    Witam
    Czy jak sprzedałem w dobrej wierze klientowi program komputerowy, który jak twierdzi jego producent jest nielegalny to jest oszustwo nieumyślne ?
    Zaznaczam że program się bez problemu aktywował.

  14. Mona

    Jestem ofiara oszustwa również ,pożyczyłam pieniadze komuś , kto mówił mi , ze potrzebuje pieniadze na zakup samochodów w firmie , która założył – handel samochodami , firmę zamknął za pare mies , nie mam dostępu do danych .u.s , czy dokonywał zakupów , jesli by nie dokonał , czy jest to przesłanka , do tego ,,zeby uznać zły zamiar w momencie zawierania umowy ? , czy on bedzie mógł sie bronić , ze interesy mu nie poszły, co jeszcze powinnam sprawdzic ,

  15. l111

    Witam.
    Mam trudną sytuację. Gdy się żeniłem zawarłem umowę z babcią mojej żony. Ona miała zniszczone mieszkanie z długami a ja mieszkanie własnościowe. Umówiliśmy się, że sprzedam mieszkanie, wyremontuję jej mieszkanie i spłacę długi a w zamian ona przepisze mieszkanie na nas. Nigdy nie doszło do umowy notarialnej, a żona po 7 latach chce się rozwieść. Usłyszałem od babci, że nie przepisze na nas mieszkania by żona mnie spłaciła i mam się wyprowadzić. Zostałem z niczym, czy mam szansę w sądzie? PS Żona najprawdopodobniej mnie zdradza, ale nie mam dowodu.

  16. Aniia

    Witam. Pozyczyłam pieniądze od znajomego. Nie mamy spisanej umowy pożyczki tylko zeszyt z kwotami jakie pozyczalam i przy nich moje podpisy. Teraz znajomy straszy mnie art.286. Jakie mogą być konsekwencje tego?

  17. Damian

    Ciekawi mnie opinia mojej sprawy, mianowicie mój pracodawca w ostatni dniu zakończenia pracy dał mi do podpisania listę obecności za cały miesiąc gdzie był wypisany mój zaległy urlop którego w rzeczywistość nie wykorzystałem bo byłem cały czas w pracy są na to świadkowie, kamery, faktury itp zrobił to za moją niewiedzą i nie wypłacił mi ekwiwalentu za ok 9 dni o którym nie wiedziałem że mi przysługuje. Czyli zrobił to z zamiarem własnej korzyści majątkowej.

    1. Myślę, że można przyjąć, że tak, choć nie można wykluczyć skuteczności linii obrony, w której będzie się tłumaczył, że to pomyłka księgowej, która mu dała taką listę, a on się na tym nie zna.

    1. Jeżeli nigdy nie miał zamiaru ani możliwości, żeby tę usługę wykonać, to takie zachowanie może być kwalifikowane jako oszustwo i to nie zależnie, czy sprawcą jest adwokat, czy inny usługodawca.

  18. witek

    Kupiłem na allegro basen .dojechał do mnie przez firmę kurierską uszkodzony Od razu skontaktowałem się, ze sprzedającym on nie poczuwa się do winy Mam zdjęcia uszkodzeń Zgłosiłem sprawę na policję trwa to już 180 dni po kontakcie policją sprzedający zdecydował żebym mu go odesłał teraz ma basen i moje pieniądze których nie chce zwrócić twierdząc ze basen jest dobry Mam spisaną reklamacje która stwierdziła uszkodzenia basenu Czy mogę go oskarżyć z art.286 k.k

  19. mirek

    Witam.

    Wspólnik z którym miałem spółkę cywilną odszedł i na jego miejsce wszedł drugi (wszystko odbyło się aktem notarialnym). Przejąłem spółkę z nowym wspólnikiem z całym majątkiem ale też długami. Z odchodzącym wspólnikiem umówiliśmy się dżentelmeńsko, że dodatkowo podpisuje mi dokument pożyczki 200 000 zł na rok czasu.
    Po roku czasu zaczął prowadzić bezczelnie konkurencyjną firmę o tym samym profilu, zaczął przejmować klientów a nie tak się umawialiśmy.
    Nie odbiera ode mnie telefonów, nie odpowiada na maile.
    Napisałem do niego pismo wzywające do zwrotu pożyczki licząc ze zechce w końcu porozmawiać i się dogadać polubownie. On zawiadomił prokuraturę o próbie wyłudzenia pieniędzy przeze mnie. Co robić?/

  20. netwoman

    Zawarłam umowę nabycia nieruchomości za kwotę 280 tys 180 tys.zapłaciłam w gotówce u notariusza co sprzedający potwierdził. 100 tys poddalam pod egzekucję za 7 mies. sprzedający lokalu nie wydał a mnie oskarżył, że nie dostal ani grosza i jestem podejrzana z 286 kk. notariusz widzial pieniądze ale ich nie liczył. Ja mam świadka bo nie byłam sama a teraz potraktowano mnie jak oszusta. I co teraz ?

  21. Szymon

    Dzień dobry Panie mencenasie. Chciałbym zapytać o taką sytuację. Oglądałem z małżonką dom przez biuro nieruchomości. Bardzo nam się spodobał lecz po dłuższej analizie nie było go na nas stać.Zrobiliśmy pisemne wypowiedzenie umowy pośrednictwa na które pośrednik odpisał i uszanował naszą decycję pisząc,że nie będzie odzywał się do nas w żadnej sprawie. Po jakimś czasie żona i ja dostaliśmy w pracy podwyżki.Udaliśmy się w adres tego wskazanego domu na początku przez pośrednika i kupiliśmy go prywanie( uzgadnijąc cene, negocjację umowę przedwstępną oraz akt notarialny całkowicie sami prywanie). Biuro nieruchmości po 6 miesiącach złożyło zawiadomienie do prokuratury o popełnionym przestępstwie przeze mnie … Proszę o odpowiedz

  22. Artur

    Jedna z firm bukmacherskich na Malcie (działająca wbrew przepisom ustawy hazardowej), wniosła zawiadomienie do prokuratury (za pośrednictwem polskiego pełnomocnika- kancelarii prawnej) o to, że zarejestrowałem się w serwisie ale nie dokonałem wpłat na rzecz tegoż bukmachera, celem gier hazardowych. (dodam, że bukmacher nie może rejestrować rezydentów polskich co ma wyraźnie na swojej stronie zaznaczone). Firma powołuje się, że nie otrzymała wpłat i nie wypłacała mi żadnych pieniędzy, lecz z uwagi na moją wolę niegrania, utraciła tym samym możliwe zyski!!!! Prokuratura wszczęła śledztwo pod zarzutem oszustwa na szkodę tej firmy i postawiła mi zarzut, że firma utraciła około miliona złotych!!! Mój adwokat zarzucił wiele nieprawidłowości, w tym również, że firma działa bez licencji, jest zabroniona, nawet przelewy przez KNF są zabronione dla tej firmy i nie zasługuje na żadną ochronę prawną. Czy taki zarzut, że firma zagraniczna (hazardowa), może mieć wpływ na zakończenie sprawy??

    1. Proszę wyjaśnić te wątpliwości ze swoim obrońcą. Kodeks etyki adwokackiej (Zbiór zasad etyki adwokackiej i godności zawodu wydany jako Uchwała Naczelnej Rady Adwokackiej) zabrania mi udzielania porad prawnych w sytuacji, kiedy osoba korzysta z pomocy innego adwokata.

  23. Ala

    Witam serdecznie,
    Mam pytanie dotyczące sprzedaży telefonu przez internet. Kupiłam w lipcu telefon od pośrednika, który sprowadzał towar z Azji bezpośrednio do klienta. Niestety nie otrzymałam towaru. Mimo kontaktu mailowego i zapewnianiu że pieniądze zostaną zwrócone, gotówki do dnia dzisiejszego nie otrzymałam. Sprawa trafiła na policję. Sprzedawca przekazał informację policji, że spółka została sprzedana i nowy nabywca zobowiązał się w umowie notarialnej do spłaty zobowiązań. W takiej sytuacji do kogo mam skierować roszczenia ?
    Sprzedawca miał zarejestrowaną spółkę ltd w Anglii.

Zostaw komentarz